Großstadt

Ik voel me best senang in mien dörpske, aangeplakt tegen het stadje waar ik al een groot deel van mijn leven woonde of kwam. Maar de echt grote steden intrigeren mij.

Reizend door Berlijn. Een volle S-Bahn. Welke deur neem je, en welke tientallen mensen staan daar ook net. Of toch die trein van 2 minuten later? Weer honderden andere stadsbewoners. De trein flitst weg. Boven de grond. Straatbeeld. Op de verhoogde trambaan flits je straat na straat vol auto’s, mensen, winkels voorbij. Drie seconden beeld. Dan weer een doorgangsweg met verkeer drie rijen dik. Een goederenspoorbaan. In de lucht iedere paar minuten het vage brommen van een Air Berlin: 250 mensen in een vakantiecharter, of een zakenvlucht naar Kiev.

Je vergelijkt. Londen, Parijs. Overeenkomsten en verschillen. Hier 3.500.000; daar nog meer dan het dubbele aan inwoners. Vergelijkbaar is de thrill. Altijd overal beweging en actie. Mensen zo bont dat je de combi’s niet meer verzinnen kan. Een mooie sexy meid die fietskoerier langs keurige kantoren kan zijn: half bedrijfsuniform en half strandkleren. Twee keurig geklede dames vissen samen statiegeldflessen uit een afvalbak. De knappe Joodse jongen versiert ongewild de nette oudere lerares met zijn smartphonefoto’s. Een Iraans-Kirgizisch stel; zij perfect gekapt, hij slonzig. Zwerver koopt flatscreen. Het valt allemaal niet op. Gaat mee in de maalstroom. Langs elkaar heen kijken. Is overleven.

Berlin: Jetzt und Damals

Het lijkt nog steeds een stad die alles wil vergeten. Van zo begrensd naar grenzeloos. Waar vandaag Berlijn een zwierige stad is, morsig ook, de uitzondering die bevestigt dat ook Duitsers losjes kunnen zijn. Dansen op de vulkaan, daar heeft het wat van. Leben und Weltschmerz.

Weg en vrij van het verleden. Bars, discotheken, drankhallen, altijd bier op straat, seks in de etalage, een uitbundig wagenpark, overal kappers, sjieke fancy kleding. Het geld rolt. Dat is de ene kant. Aan de andere zijde een stad die zichzelf overlaadt met monumenten en gedenktekens. De zelfkastijding die dit wat zwaarmoedige volk zichzelf oplegt. Zoals bij het voormalige Joodse weeshuis in Pankow. Prachtig gerestaureerd.

Maar dan is over de volle voorzijde van het hek, zeker vijftien meter, een gedenkteken aangebracht met de namen van de zeshonderd Joodse inwoners van Pankow die werden gedeporteerd en vermoord. Gewoon midden in de woonwijk. Hoe is het als je daar nu werkt, als je dit elke dag ziet?

Mooier, subtieler, maar ook confronterend vind ik de tegeltjes in de straat. Bij huizen waarvan de Joodse bewoners werden afgevoerd naar Auschwitz. Ook hier loop je iedere dag overheen als je je hond uitlaat.

Van deze Stolpersteine zijn inmiddels ruim 43.000 geplaatst op 1.000 lokaties in vele landen

Het zal nooit genoeg zijn, de Holocaustherdenking. Zeker niet in deze stad.

Bierstad

Wijntje drinken in Berlijn? Mmm, weet niet. Het is alles bier wat de klok slaat. Tot en met de vele mensen, soms best net gekleed, die overal statiegeldflessen verzamelen. De verkopers in de winkels vragen je of je de fles meteen open wilt. Stadscultuur.

Herdenking en geschiedenis

De lichtballonnen voor 25 Jahre Mauerfall

pacifistisch protest op 9 november voor de Reichstag, omringd door agenten in uniform en stillen

Militaire parade plm. 1939

Een bekende verlaten plek in Berlijn

Guterbahnhof Pankow is een enorm complex voor goederenvervoer midden in de stad dat nu leeg staat. Van 1893 tot midden jaren 90 in gebruik geweest.

De carrousels waren nodig omdat locomotieven vroeger maar een kant op konden en dus gedraaid moesten worden.

Jüdischer Friedhof Berlin-Weißensee

In oppervlakte de grootste Joodse begraafplaats van Europa is Weissensee. Een schitterende plek met een rijke, wrange historie.

Deze grafsteen vond ik er een om stil van te worden. Wat je denkt hierbij: Een rijk man wordt begraven. De rest van het marmer blijft voor eeuwig leeg. Zijn familie werd vermoord, vergast of is in de nieuwe diaspora elders begraven. 

In WO I werd nog met dank gebruik gemaakt van de trouwe Joodse inwoners: graven van Joodse soldaten die voor Duitsland vochten.

Vele zeer welvarende families

Prachtig opschrift